Οι Οθωνοί είναι ένα μικρό ελληνικό νησί στο Ιόνιο πέλαγος, στα σύνορα με την Αδριατική θάλασσα. Το νησί βρίσκεται βορειοδυτικά της Κέρκυρας και αποτελεί το δυτικότερο σημείο της Ελλάδας. Οι Οθωνοί είναι το μεγαλύτερο νησί του συμπλέγματος των Διαπόντιων Νήσων. Έχει έκταση 10,078 τ.χλμ. και πληθυσμό περίπου 400 κατοίκων.

​

Μέχρι τον 19ο αιώνα, το νησί ήταν η πρωτεύουσα του δήμου των Διαπόντιων Νήσων, ο οποίος περιελάμβανε τα γειτονικά νησιά Ερείκουσσα και Μαθράκι, καθώς και τις νησίδες και βραχονησίδες Διάκοπο, Διάπλο, Καράβι, Καστρίνο, Λείψο, Όστρακο, Πλάκα, Πλατεία και Τραχεία.

​

Η Οθωνοί απέχουν περίπου 40 ναυτικά μίλια από την πόλη της Κέρκυρας, 9 ναυτικά μίλια από τη Βόρεια Κέρκυρα και 45 ναυτικά μίλια από το Ακρωτήριο Σάντα Μαρία ντι Λέουκα στην Ιταλία.

​

​

Όνομα

Η πρώτη ονομασία, σύμφωνα με αρχαία κείμενα (Ησύχιος, 3ος αι. π.Χ.), ήταν «Όθρωνος», «Όθρωνοι», ενώ ο Προκόπιος (6ος αι.) τη χρησιμοποιεί ως «Όθωνη». Σύμφωνα με τον Πλίνιο (1ος αι.) ονομαζόταν «Θόρωνος». Άλλες ονομασίες ήταν το «Φιδονήσι», λόγω των πολλών φιδιών που λέγεται ότι είχαν κατακλύσει το νησί, και το «Φανό» (Λάμπα), όνομα που χρησιμοποιείται σε ναυτικούς χάρτες και από τους Ιταλούς λόγω του φάρου στο βορειοανατολικό άκρο του νησιού.

​

Μυθολογία

Σύμφωνα με τον θρύλο, στην αρχαιότητα ήταν το νησί της νύμφης Καλυψώς, η οποία ζούσε σε μια μεγάλη σπηλιά. Ο Οδυσσέας ερωτεύτηκε την Καλυψώ και παρέμεινε αιχμάλωτός της εκεί για επτά χρόνια. Ο Όμηρος ονόμασε το νησί Ωγυγία. Σύμφωνα με τα κείμενά του, στην Ωγυγία υπήρχε έντονη μυρωδιά κυπαρισσιού· οι Οθωνοί εξακολουθούν να φιλοξενούν ασυνήθιστα μεγάλο αριθμό κυπαρισσιών. Ο Οδυσσέας τελικά έφυγε από το νησί με σχεδία και ναυάγησε στα ανοιχτά της Σχερίας, της σημερινής Κέρκυρας — ένα επιπλέον στοιχείο που ενισχύει τον θρύλο της ταύτισης της Οθωνοί με την Ωγυγία, λόγω της μικρής απόστασης που χωρίζει τα δύο νησιά. Σύμφωνα με τον Ησύχιο, μετά τον Τρωικό Πόλεμο ο Ελεφήνωρ, βασιλιάς των Αβάντων από την Εύβοια, κατέφυγε στο νησί μετά την πτώση της Τροίας, για να εξιλεωθεί για τον φόνο του παππού του, Άβαντα.

​

Ιστορία

Στις αρχές της δεύτερης χιλιετίας, το νησί κατακτήθηκε διαδοχικά από τους Φράγκους (11ος αιώνας) και τους Ενετούς (12ος αιώνας), ενώ μαστιζόταν από τους πειρατές της Βαρβαρίας και της Αλγερίας. Από τα τέλη του 1383 έως το 1386, η κυριαρχία της Κέρκυρας ανήκε στον Κάρολο Γ΄ της Νάπολης· σε επιστολή του στις 19 Απριλίου 1383, παραχώρησε την επικαρπία των Οθωνών, της Ερείκουσσας, του Μαθρακίου, του Διάπλου και του Βίδου στον ιππότη Θεόδωρο Σκαλίτη ως φέουδο.

Το 1537, ο τουρκικός στόλος υπό τη διοίκηση του Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσα ρήμαξε το νησί και έσφαξε τους κατοίκους του, μετά από μακρά μάχη. Στην περιοχή Σταυρός, σε υψόμετρο 217 μέτρων, ένας μοναχικός λευκός πέτρινος σταυρός τιμά τη μνήμη των χαμένων ψυχών.

​

Η τελευταία μεγάλη μεταναστευτική κίνηση προς την Οθωνοί ήρθε από τους Παξούς, τα Γιάννενα, την Πάργα και την περιοχή της Ηπείρου, κυρίως μετά τη Ναυμαχία της Ναυπάκτου το 1571, όταν η καταστροφή του τουρκικού στόλου επέτρεψε την ασφαλή διακίνηση μεταξύ των νησιών. Μετά την τελευταία αυτή μετανάστευση, κάτοικοι των Οθωνων εποίκισαν τα άλλα δύο μικρά νησιά, την Ερείκουσσα και το Μαθράκι. Το 1815, οι Άγγλοι ανέλαβαν τον έλεγχο των Οθωνών.

​

Με τη Συνθήκη της 29ης Μαρτίου 1864, μεταξύ των τριών Δυνάμεων (Αγγλίας, Γαλλίας, Ρωσίας) και του τότε Βασιλείου της Ελλάδας, τα Επτάνησα, συμπεριλαμβανομένων των Διαπόντιων Νήσων, πέρασαν στο Βασίλειο της Ελλάδας στις 21 Μαΐου 1864. Το νησί Σάσων, δυτικά της Αλβανίας, παραχωρήθηκε στην Ελλάδα μαζί με τα υπόλοιπα Επτάνησα ως τμήμα των Διαπόντιων Νήσων, χωρίς όμως ποτέ να καταληφθεί ουσιαστικά, παραμένοντας υπό de facto οθωμανικό έλεγχο. Μετά το τέλος του Β΄ Βαλκανικού Πολέμου το 1913, η Ιταλία και η Αυστροουγγαρία πίεσαν την Ελλάδα να εκκενώσει το νότιο τμήμα της σημερινής Αλβανίας. Θεωρώντας το νησί πολύ ασήμαντο για να ρισκάρει πόλεμο με την Ιταλία, η Ελλάδα το εκκένωσε άδοξα.

​

Οικονομία

Οι περισσότεροι Οθωνιώτες (στην τοπική διάλεκτο: Θωνιώτες) μετανάστευσαν στην Κέρκυρα, την Αθήνα και τις Η.Π.Α. (1900-1960). Η κύρια βιομηχανία του νησιού ήταν η παραγωγή ελαιολάδου, ενώ υπήρχε επίσης σημαντική καλλιέργεια αμπελιών, μελισσοκομία και κτηνοτροφία. Οι περισσότεροι άνδρες ήταν ναυτικοί (ναύτες, λοστρόμοι, καραβομαραγκοί, καπετάνιοι) και εργάζονταν τόσο στο εμπορικό ναυτικό όσο και σε πολεμικά πλοία σε όλο τον κόσμο. Σήμερα, ο τουρισμός, η αλιεία και η αγροτική παραγωγή αποτελούν τις κύριες ασχολίες στο νησί.

​

Οικισμοί

Οι Οθωνοί χωρίζονται σε δύο περιοχές, την Άνω Πάντα και την Κάτω Πάντα. Υπάρχουν περισσότεροι από 20 οικισμοί διάσπαρτοι σε όλο το νησί.

​

Παραλίες

Οι περισσότερες παραλίες του νησιού είναι προσβάσιμες μόνο με σκάφος, όπως η Άμμος, ο Μώλος, το Καμίνι, η Κάνουλα, οι Κοντοσκιές, το Ρόγι, το Φύκι, οι Ξυλόσειρμοι και η Άσπρη Άμμος. Οι Οθωνοί είναι γνωστή για την υποβρύχια φωτογραφία λόγω της ιδιόμορφης γεωμορφολογίας του βυθού της και των πολλών σπηλαίων της. Άλλα σημεία ενδιαφέροντος είναι οι όρμοι Ξυλόσερμι και Φύκι (στον τελευταίο υπάρχει βυθισμένο ναυάγιο). Οι Οθωνοί δεχόταν συχνά την επίσκεψη του Γάλλου φυσιοδίφη Ζακ-Υβ Κουστό και του ερευνητικού σκάφους του, Calypso, το οποίο πήρε το όνομά του από το σπήλαιο της Καλυψώς των Οθωνών.

​

Μονοπάτια

Τα παραδοσιακά μονοπάτια ανοίχτηκαν και χρησιμοποιήθηκαν από τους πρώτους κατοίκους, και στη συνέχεια επαναδιανοίχτηκαν από τον δήμο και από ιδιωτικές πρωτοβουλίες. Ντόπιοι και επισκέπτες μπορούν να χρησιμοποιήσουν τα μονοπάτια για να φτάσουν πεζοί σχεδόν σε κάθε γωνιά του νησιού, καθώς και στο όρος Ημεροβίγλι (Μεροβίγλι), την ψηλότερη κορυφή του νησιού με υψόμετρο άνω των 390 μέτρων, απ' όπου η θέα εκτείνεται στα υπόλοιπα Διαπόντια Νησιά, την Κέρκυρα, την Αλβανία, την Ιταλία και το Ιόνιο και την Αδριατική θάλασσα.

​

Φύση

Το νησί των Οθωνών και ο βυθός του αποτελούν μέρος του πανευρωπαϊκού δικτύου προστατευόμενων οικοτόπων NATURA 2000. Το νησί παραμένει ένας ανέγγιχτος μεσογειακός παράδεισος.

​

Χλωρίδα

Το νησί καλύπτεται σχεδόν εξ ολοκλήρου από δέντρα που παράγουν ένα μικρόκαρπο είδος ελιάς (Olea microcarpa), κοινώς λιανολιά ή λαδολιά, με υψηλή περιεκτικότητα σε λάδι εξαιρετικής ποιότητας, κοινή σε όλα τα Επτάνησα. Φυτεύτηκε πυκνά κατά την περίοδο της Ενετοκρατίας, οπότε τα περισσότερα δέντρα έχουν ηλικία 300-400 ετών και ξεπερνούν σε ύψος τα 7 μέτρα. Υπάρχουν κυπαρίσσια και οπωροφόρα δέντρα σχεδόν σε όλες τις πλαγιές των βουνών. Η ψηλή μουριά (ή σκαμνιά) και η συκιά (ή σκεριά) απαντώνται σχεδόν σε όλες τις περιοχές και τους κήπους, οι οποίοι φιλοξενούν πολλά είδη φρούτων και λαχανικών, μεταξύ των οποίων ένα μεγάλο λάχανο που οι Οθωνιώτες αποκαλούν «κράμπα», όπως και στην Κύπρο. Τα περισσότερα σπίτια διαθέτουν, αντί για τέντες ή υπόστεγα, πέργκολες με αμπέλια ή «περγούλιες». Ρίγανη, φασκόμηλο και πολλά άλλα αρωματικά βότανα.

​

Πανίδα

Η Οθωνοί είναι ο πρώτος σταθμός αποδημητικών πουλιών στη νοτιοανατολική Ευρώπη ερχόμενων από τη Λιβύη, ιδιαίτερα για τα τρυγόνια. Υπάρχουν επίσης αγριόκοτες και μπεκάτσες (ξυλοκότες) τους χειμερινούς μήνες, καθώς και πετρίτες, μελισσοφάγοι, χελιδόνια, κοράκια και αρκετά είδη αετών. Υπάρχουν επίσης αρκετοί λαγοί και κουνέλια. Το πιο κοινό είδος ερπετού είναι η οχιά (Vipera ammodytes ή αστρίτης). Στα ανοιχτά του νησιού έχουν παρατηρηθεί θαλάσσια θηλαστικά, όπως το ρινοδέλφινο, τουλάχιστον τρία είδη καρχαριών (συμπεριλαμβανομένου του λευκού καρχαρία), ενώ συχνά κοντά στο σπήλαιο της Καλυψώς έχουν παρατηρηθεί και φώκιες όπου γεννούν στο νησί. Απαντώνται επίσης σχεδόν όλες οι ποικιλίες θαλάσσιας πανίδας, όπως ο σαργός, το μπαρμπούνι, η συναγρίδα, ο ροφός, όπως το χταπόδι, το μουγγρί, το σαλάχι και ο αστακός. Αξιοσημείωτη είναι η παρουσία πεταλίδων και αχινών. Το ζωοπλαγκτόν βρίσκεται σε μικρούς όρμους του νησιού, ιδιαίτερα στο Φύκι, και είναι άφθονο τη νύχτα· όταν η θάλασσα είναι ήρεμη, το πλαγκτόν φωτίζει τον βυθό.

​

Κλίμα

Το κλίμα των Οθωνών είναι ήπιο, γενικά θερμό και εύκρατο. Οι χειμώνες είναι πιο βροχεροί από τα καλοκαίρια. Η μέση θερμοκρασία στην Οθωνοί είναι 16,7 °C και το νησί δέχεται ετησίως 1.026 mm βροχόπτωσης.

​

Διάλεκτος

Ομιλείται μια διάλεκτος που μοιάζει με αυτή της Κέρκυρας και έχει παρόμοια προσωδία. Έχει επηρεαστεί σε μεγάλο βαθμό από τα ιταλικά.

​

Συγκοινωνίες

Το νησί είναι προσβάσιμο με πλοίο, με τακτικά δρομολόγια από το λιμάνι της Κέρκυρας και τον Άγιο Στέφανο Αυλιωτών. Στο νησί υπάρχει λιμάνι στην περιοχή Αυλάκια (με αλιευτικό καταφύγιο) για αρκετά μικρά ιδιωτικά σκάφη και γιοτ. Το νησί διαθέτει ελικοδρόμιο για περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης. Υπάρχουν ασφαλτοστρωμένοι δρόμοι σε πολλά σημεία του νησιού, εκ των οποίων περίπου 12 χιλιόμετρα φτάνουν έως τους οικισμούς. Υπάρχει πλήρης ηλεκτροδότηση και τηλεφωνικό δίκτυο με πρόσβαση στο Ίντερνετ.