Τα Διαπόντια Νησιά

Τα Διαπόντια Νησιά, γνωστά και ως Νήσοι Οθωνοί, αποτελούν ένα ελληνικό νησιωτικό σύμπλεγμα στο Ιόνιο πέλαγος, στα σύνορα με την Αδριατική θάλασσα. Βρίσκονται περίπου 6 μίλια. βορειοδυτικά της Κέρκυρας και περίπου 45 μίλια. από τις ιταλικές ακτές. Τα κύρια νησιά του συμπλέγματος είναι η Οθωνοί, η Ερείκουσσα και το Μαθράκι, τα οποία είναι και τα μόνα κατοικημένα. Το σύμπλεγμα περιλαμβάνει επίσης τις νησίδες και βραχονησίδες Διάκοπο, Διάπλο, Καράβι, Καστρίνο, Λείψο, Όστρακο, Πλάκα, Πλατεία και Τραχεία. Τον Σάσων, στη νότια Αλβανία, θεωρείται μέρος των Διαπόντιων Νήσων. Το μεγαλύτερο νησί είναι οι Οθωνοί, με έκταση 10,8 τ.χλμ., ενώ το πολυπληθέστερο είναι η Ερείκουσσα, με πληθυσμό 496 κατοίκων σύμφωνα με την απογραφή του 2011. Τα νησιά αποτελούν το δυτικότερο σημείο της Ελλάδας και ανήκουν διοικητικά στην Περιφερειακή Ενότητα Κέρκυρας και στον Δήμο Κέρκυρας. Σήμερα τα νησιά είναι ένας ήρεμος και γαλήνιος προορισμός διακοπών.

​

Ιστορία

Τα Διαπόντια Νησιά κατακτήθηκαν εναλλάξ από τους Φράγκους (11ος αιώνας) και τους Ενετούς (12ος αιώνας), ενώ δέχονταν συχνές επιθέσεις από πειρατές της Βαρβαρίας και της Αλγερίας. Από τα τέλη του 1383 έως το 1386, η κυριαρχία της Κέρκυρας ασκούνταν από τον Κάρολο Γ΄ της Νάπολης, ο οποίος σε επιστολή του ανέφερε ότι στις 19 Απριλίου 1383 παραχώρησε την επικαρπία των Οθωνών, της Ερείκουσσας, του Μαθρακίου, του Διάπλου και της Βίδου στον ιππότη Θεόδωρο Σκαλίτη ως φέουδο. Το 1537, ο τουρκικός στόλος υπό τη διοίκηση του πειρατή και ναυάρχου ελληνικής καταγωγής Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσα έσφαξε τους κατοίκους της Οθωνοί μετά από μακρά μάχη. Στην περιοχή Σταυρός, σε υψόμετρο 217 μ., ένας λευκός πέτρινος σταυρός υπάρχει μέχρι σήμερα προς τιμήν εκείνου του γεγονότος.

​

Οι τελευταίοι έποικοι των Οθωνών ήρθαν από τους Παξούς, τα Γιάννενα, την Πάργα και την περιοχή της Ηπείρου, μετά τη Ναυμαχία της Ναυπάκτου το 1571, όταν ο τουρκικός στόλος καταστράφηκε και οι νησιώτες άρχισαν να μετακινούνται με μεγαλύτερη ασφάλεια. Μετά την τελευταία αυτή μετακίνηση, οι κάτοικοι των Οθωνών αποίκισαν τα άλλα δύο μικρά νησιά, την Ερείκουσσα και το Μαθράκι. Το 1815, οι Άγγλοι κατέλαβαν τους Οθωνούς και, όπως λέγεται, έστελναν στο νησί άρρωστους στρατιώτες για ανάρρωση λόγω του ευνοϊκού κλίματος που επικρατούσε. Με τη Συνθήκη που υπογράφηκε στις 29 Μαρτίου 1864 μεταξύ των τριών Δυνάμεων (Αγγλίας, Γαλλίας, Ρωσίας) και του Βασιλείου της Ελλάδας, τα Επτάνησα —και τα Διαπόντια Νησιά— πέρασαν οριστικά στην ελληνική κυριαρχία στις 21 Μαΐου. Στις 5 Οκτωβρίου 1864, η Ιόνιος Βουλή εκπλήρωσε τον σκοπό της σύγκλισής της, κηρύσσοντας πανηγυρικά την ένωση με την Ελλάδα ως ένα ενιαίο και αδιαίρετο κράτος υπό τον βασιλιά Γεώργιο Α΄ της Ελλάδας. Από το 1869 έως το 1912, οι Οθωνοί, η Ερείκουσσα και το Μαθράκι αποτελούσαν τον δήμο Διαποντίων, με πρωτεύουσα τους Οθωνούς. Το 1913, θεωρώντας το νησί πολύ ασήμαντο για να ρισκάρει πόλεμο με την Ιταλία, η Ελλάδα εκκένωσε τον Σάσων.

​

Ναυτική ιστορία

Οι κάτοικοι των Διαπόντιων Νήσων έχουν πλούσια ναυτική ιστορία. Οι περισσότεροι άνδρες ασχολήθηκαν με τη ναυτιλία από το 1880 έως το 1990· είναι χαρακτηριστικό ότι δεν υπάρχει οικογένεια χωρίς ναυτικό. Επίσης, πολλοί Διαποντιώτες υπηρέτησαν ως ανώτερα πληρώματα σε πολεμικά πλοία του Ελληνικού Βασιλικού Ναυτικού. Τα κύρια ναυτικά επαγγέλματα ήταν ναύτης, λοστρόμος, πλοίαρχος ή μηχανικός.

 

Υπήρχαν επίσης πολλοί εφοπλιστές που κατείχαν μεγάλο αριθμό θαλαμηγών και εμπορικών ατμόπλοιων που ταξίδευαν σε πολλά λιμάνια της Μεσογείου. Σήμερα, υπάρχουν πολλά αλιευτικά και ταχύπλοα σκάφη που ανήκουν σε Διαποντιώτες σε κάθε νησί.

​

Οθωνοί

Οι Οθωνοί (ιταλικά: Fanò) είναι το δυτικότερο σημείο της Ελλάδας και το μεγαλύτερο από τα Διαπόντια Νησιά. Από τη διοικητική μεταρρύθμιση του 2011 ανήκει στον Δήμο Κεντρικής Κέρκυρας και Διαποντίων Νήσων, με πληθυσμό 392 κατοίκων (2011). Η Οθωνοί χωρίζονται σε δύο περιοχές, την Άνω Πάντα και την Κάτω Πάντα. Υπάρχουν περισσότεροι από 20 οικισμοί. Οι Οθωνοί απέχουν περίπου 47 ναυτικά μίλια από το Ακρωτήριο Σάντα Μαρία ντι Λέουκα στην Ιταλία. Το νησί είναι πλούσιο σε πράσινα δάση, γεμάτα κυπαρίσσια και ελιές. Στο Άκρο Καστρί βρίσκεται ένας ενεργός φάρος του 19ου αιώνα που σηματοδοτεί την προσέγγιση στους Οθωνούς, το βορειότερο νησί του ιονίου αρχιπελάγους. Σύμφωνα με τον θρύλο, η Οθωνοί ήταν το νησί της νύμφης Καλυψώς, η οποία ζούσε σε μια μεγάλη σπηλιά. Ο Οδυσσέας την ερωτεύτηκε και παρέμεινε εκεί σαν αιχμάλωτος για επτά χρόνια. Ο Όμηρος ονόμασε το νησί Ωγυγία.

​

Ερείκουσσα

Η Ερείκουσσα (ιταλικά: Merlera) είναι το πολυπληθέστερο νησί των Διαποντίων. Βρίσκεται στα ανοιχτά της βορειοδυτικής ακτής της Κέρκυρας και ισαπέχει σχεδόν από την Κέρκυρα (νοτιοανατολικά), το Μαθράκι (νοτιοδυτικά) και τους Οθωνούς (δυτικά). Υπάρχει μόνο ένας οικισμός στο νησί, που ονομάζεται επίσης Ερείκουσσα. Ο πληθυσμός της ήταν 496 κάτοικοι στην απογραφή του 2011 και η έκτασή της είναι 3,65 τ.χλμ. Το νησί είναι πλούσιο σε πράσινα δάση, γεμάτα κυπαρίσσια και ελιές. Έχει δύο παραλίες, το Πόρτο και το Μπραγκίνι· τα ονόματα είναι ιταλικής προέλευσης και χρονολογούνται από την περίοδο της ενετοκρατίας. Το Μπραγκίνι σπάνια δέχεται επισκέπτες, καθώς βρίσκεται πιο μακριά από το κύριο τμήμα του νησιού.

​

Μαθράκι

Το Μαθράκι έχει έκταση 3,532 τ.χλμ. Πληθυσμός: 329 κάτοικοι (2011). Το Μαθράκι απέχει 45 λεπτά με πλοίο από την ακτή της Κέρκυρας (4 ναυτικά μίλια από το Ακρωτήριο Αρίλλα). Διαθέτει τρία εστιατόρια που λειτουργούν και ως παντοπωλεία, βίλες και «δωμάτια προς ενοικίαση». Το Μαθράκι είναι ένα ήσυχο νησί που καταφέρνει να παραμένει μακριά από τους τουρίστες, με εξαίρεση κάποιους περιπατητές που τολμούν τη βραχώδη ακτογραμμή του. Η δημοτική ενότητα περιλαμβάνει και τις τρεις κοντινές νησίδες Διάκοπο, Διάπλο και Τραχεία.

​

Σάσων

Ο Σάσων (αλβανικά, οριστικός τύπος: Sazani· ιταλικά: Saseno· λατινικά: Saso· αρχαία ελληνικά: Σάσων) είναι ένα νησί στη Μεσόγειο θάλασσα, στη νότια Αλβανία. Το 1864, το νησί παραχωρήθηκε στην Ελλάδα μαζί με τα υπόλοιπα Επτάνησα ως τμήμα των Διαπόντιων Νήσων, χωρίς όμως ποτέ να καταληφθεί ουσιαστικά, παραμένοντας υπό de facto οθωμανικό έλεγχο. Μόλις κατά τον Α΄ Βαλκανικό Πόλεμο το 1912 η Ελλάδα αποβίβασε στρατιώτες στο νησί και το διεκδίκησε επίσημα. Μετά το τέλος του Β΄ Βαλκανικού Πολέμου το 1913, η Ιταλία και η Αυστροουγγαρία πίεσαν την Ελλάδα να εκκενώσει το νότιο τμήμα της σημερινής Αλβανίας. Θεωρώντας το νησί πολύ ασήμαντο για να ρισκάρει πόλεμο με την Ιταλία, η Ελλάδα το εκκένωσε άδοξα.