Τα σύνορα και τα άκρα υπήρξαν ανέκαθεν χώροι έντασης, όπου πολιτισμοί, ιστορίες και ταυτότητες διασταυρώνονται και επικαλύπτονται. Στην Ελλάδα, μια χώρα με μακρά και σύνθετη ιστορία μετανάστευσης, εμπορίου και συγκρούσεων, τα σύνορα και τα άκρα της επικράτειας αποκτούν ιδιαίτερη σημασία. Εστιάζοντας στις παραμεθόριες περιοχές και στις ιστορίες τους, το πρόγραμμα επιδιώκει να προσφέρει ένα πολυδιάστατο και πολυεπίπεδο πορτρέτο της Ελλάδας, αμφισβητώντας απλουστευτικές αντιλήψεις περί ταυτότητας και ανήκειν. Μέσα από αυτό το πρότζεκτ, Τόποι Μετάβασης, επιδιώκουμε να συμβάλουμε σε μια ευρύτερη συζήτηση σχετικά με την πολυπλοκότητα των συνόρων και των άκρων και τον ρόλο τους στη διαμόρφωση του σημερινού κόσμου.

​

Το πρότζεκτ Τόποι Μετάβασης αποτελεί μια οπτική διερεύνηση των τεσσάρων γεωγραφικών άκρων της Ελλάδας, δηλαδή των χωριών της περιοχής των Τριών Συνόρων στον βόρειο Έβρο, της Γαύδου, του Καστελλόριζου και της Οθωνοί. Το πρόγραμμα βασίζεται στην τέχνη της φωτογραφίας ως μέσο αποτύπωσης της οπτικής υποκειμενικότητας του τοπίου, των ανθρώπων και των εσωτερικών χώρων. Τέσσερις φωτογράφοι κατέγραψαν τα τέσσερα ακρότατα σημεία της ελληνικής επικράτειας.

​

Το βορειότερο σημείο της Ελλάδας, η περιοχή των Τριών Συνόρων στον Έβρο, αποτελούμενη από 8 χωριά και βρίσκεται στα σύνορα Ελλάδας, Τουρκίας και Βουλγαρίας, φωτογραφήθηκε από τον Χάρη Κακαρούχα και την Φωτεινή Λιναρδου. Πρόκειται για μια περιοχή σημαδεμένη από συγκρούσεις και εκτοπισμούς πληθυσμών. Τα τελευταία χρόνια, η περιοχή έχει βιώσει έντονες ροές προσφύγων και μεταναστών που διαφεύγουν από την οικονομική στέρηση, τον πόλεμο και τους διωγμούς στη Μέση Ανατολή και την Αφρική· αυτό έχει φέρει το ζήτημα του ελέγχου των συνόρων στο επίκεντρο του πολιτικού και κοινωνικού διαλόγου, αναδεικνύοντας τις πολυπλοκότητες και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι κάτοικοι αυτών των παραμεθόριων χωριών.

​

Το νοτιότερο σημείο, η Γαύδος, φωτογραφήθηκε από την Άννα Παρασκευίδου και τον Συμεών Χατζηλίδη. Το νησί έχει μοναδική πολιτισμική και ιστορική σημασία, καθώς υπήρξε τόπος εξορίας τόσο κατά τη διάρκεια του μεσοπολέμου όσο και του εμφυλίου πολέμου. Οι καλλιτέχνες εστίασαν στη μνήμη των ανθρώπων και στις διαγενεακές τους ρίζες, καθώς το νησί, ως «άκρο», λειτούργησε ως τόπος εξορίας, καθώς και στη στενή σχέση ανθρώπων και θάλασσας και στη στρατηγική θέση του νησιού στην ανατολική Μεσόγειο.

​

Το ανατολικότερο σημείο της Ελλάδας, το Καστελλόριζο, φωτογραφήθηκε από τον Χάρη Κακαρούχα. Το Καστελλόριζο, με πληθυσμό περίπου 500 κατοίκων, παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον καθώς η ιστορία του είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τις συνεχείς μετακινήσεις των κατοίκων του λόγω εμπορίου και μετανάστευσης. Ο καλλιτέχνης εστίασε στην πλούσια ναυτική κληρονομιά του νησιού, στη στρατηγική του θέση στην ανατολική Μεσόγειο και στη στενή σχέση ανθρώπων και θάλασσας.

​

Το δυτικότερο σημείο της Ελλάδας, το νησί της Οθωνοί στο Ιόνιο πέλαγος, φωτογραφήθηκε από την Άννα Παρασκευίδου και τον Συμεών Χατζηλίδη. Η Οθωνοί είναι ένα νησί με πληθυσμό περίπου 350 κατοίκων. Διαθέτει πλούσια ιστορία, με ενδείξεις ανθρώπινης κατοίκησης που ανάγονται στη νεολιθική περίοδο. Το νησί έχει διαμορφωθεί από αιώνες εμπορίου, πειρατείας και αποικισμού, στοιχεία που έχουν αφήσει το αποτύπωμά τους στον πολιτισμό και την αρχιτεκτονική του. Οι καλλιτέχνες διερεύνησαν την πλούσια ιστορία και την πολιτισμική κληρονομιά του νησιού, διαμορφωμένη από τη θέση του στο σταυροδρόμι της Μεσογείου.

​

Σκοπός του πρότζεκτ ήταν η χαρτογράφηση των παραμεθόριων περιοχών της Ελλάδας και η κατασκευή μιας οπτικής αφήγησης της ανθρώπινης γεωγραφίας των συνόρων, καταγράφοντας παράλληλα τα ποικίλα χαρακτηριστικά της πολιτισμικής πολυμορφίας που υπάρχει στη χώρα μας.

​

Στόχος είναι η παρουσίαση του αποτελέσματος τόσο στους ανθρώπους που καταγράψαμε όσο και στο ευρύτερο κοινό της χώρας, ώστε να κατανοηθούν οι σύνθετες και πολυεπίπεδες σχέσεις που διαμορφώνουν τις παραμεθόριες περιοχές, ο τρόπος με τον οποίο τα σύνορα διαμορφώνουν την ανθρώπινη γεωγραφία, καθώς και ο ρόλος που διαδραματίζουν στην κατανόησή μας για τον κόσμο γύρω μας.

​

Ελπίζουμε το καλλιτεχνικό υλικό να λειτουργήσει ως καθρέφτης συνείδησης για μια εις βάθος κατανόηση της ταυτότητάς μας.

​​

​

​

​

Το πρόγραμμα χρηματοδοτείται και υποστηρίζεται από το Υπουργείο Πολιτισμού και αποτελεί συνεργασία μεταξύ των Art Traces και Luminous Eye.

​​

​

​

Για περισσότερες πληροφορίες παρακαλούμε επικοινωνήστε:

​

Συμεών Χατζηλίδης

+30 6934482149

art_traces@yahoo.com

​

Χάρης Κακαρούχας

+30 694 4836717

work@hariskakarouhas.com